روغن موتور
30 May

روغن موتور

روغن موتور 

روغن موتور از ترکیب روغن های پایه و ادتیوها (افزودنیها) بدست می آید.روغن های پایه روغن استفاده شده در تولید روغن موتور ها انواع مختلفی دارند و می توان آنها را به پنج گروه دسته بندی کرد. روغن های پایه معدنی(مینرال(روغن های پایه سنتتیک(روغن های مصنوعی ، روغن های نیمه سنتتیک که ترکیبی از روغنهای پایه معدنی و روغنهای سنتتیک هستند) روغن های پایه گروه (GIIIکه به روغن های پایه نسل جدید معروفند و به نوعی از بهینه سازی روغنهای پایه معدنی بدست می آیند و در تولید روغن موتور جدید از آنها استفاده می شودو آخرین گروه نیز روغن پایه تصفیه ای است که در ایران جهت تولید روغن موتورهای مونوگرید و روغنهای با سطح کیفیت پایین استفاده میشود در حالیکه روغنهای پایه تصفیه دوم همانند آهنهای قراضه بوده و در کشورهای فوق صنعتی از قبیل آمریکا محصول اصلی شرکتهای تولید کننده روغن موتور می باشند در ایران به دلیل پایین بودن دانش فرآوری روغنهای پایه تصفیه جهت تولید روغنهای موتور با کیفیت بالا از روغن های پایه تصفیه اول یا همان پالایشگاهی که از فرآوری نفت خام بدست می آید استفاده می شود. ضمنا دانش تولید روغنهای پایه سنتتیک و روغنهای پایه گروه 3 در کشور ما ضعیف  بوده  یا هنوز بومی نشده اند به همین دلیل این نوع روغنهای پایه معمولا از کشورهای خارجی وارد می شود.


روغنهای پایه به تنهایی توانایی محافظت از قطعات موتور و انجام عملیات در موتور را  ندارند و اگر فرض کنیم که روغن موتور فقط روغن پایه باشد، کارایی آن بیش از 1500 کیلومتر نبوده و بایستی آن را زود به زود تعویض نمود لذا مواد افزودنی مختلفی اختراع گردید که به روغنهای پایه اضافه شده و سبب  بهبود کارایی روغن موتور میشود. می توان گفت که روغن های پایه همانند زرده تخم مرغ در تولید شامپو بوده و و افزودنیها شامل ویتامینها ، نرم کننده ها ، ضدشوره ها، مواد پروتئینی و کف کننده ها میباشد.لذا روغن موتور به معنی ترکیبی از روغنهای پایه و بسته افزودنی ویژه ای می باشد که سبب بهبود عملکرد موتور می شود.

مواد افزودنی روغن موتور انواع مختلفی دارد و متناسب با افزایش تعداد مواد افزودنی، میزان کیفیت کارایی روغن موتور ها افزایش می یابد. پاک کننده ها، معلق کننده ها، موادضدزنگ، موادضد سایش، مواد ضدفرسایش موتور، مواد ضد کف، مواد خنک کننده و.. از جمله مهمترین مواد افزودنی هستند که به روغن های موتور افزوده می شود، یک روغن موتور خوب بایستی از تمام افزودنیهای بهینه استفاده نماید تا نیاز به مکملهای روغن کاهش یابد و توصیه میشود تاحدامکان از مصرف مکملهای روغن موتور استفاده نشود.


روغن موتورها از نظر مقدار مواد افزودنی و نوع آن بر اساس سطح کیفی و استاندارد جهانی API که علامت اختصاری موسسه نفت آمریکا می باشد دسته بندی می شوند. دراین دسته بندی روغن موتور ها ابتدا به نوع روغن های سواری که با علامت اختصاری S=Station به معنی سواری یا بنزین سوز، و روغن موتورهای دیزل یا گازوئیل سوز که با علامت اختصاری C=Commercial  تقسیم بندی می شود، پس از آنکه مشخص شد این روغن موتور متناسب با چه نوع سوختی است، از حروف لاتینی استفاده می شود که بیان میکند سطح کیفی این روغن موتور چقدر است. این حروف از A شروع و تاکنون به  Nختم میشود.به این ترتیبAPI SA, API SB, …, API SL, API SM, API SN که سطح کیفی API SN بیشتر و بالاتر از روغن موتورهای دیگر است. در زمینه روغن موتور های دیزل هم مسئله به این صورت می باشد و روغ موتور API CI-4 سطح کیفیت بیشتری از سطح کیفی  CH4و  سطح کیفی API CF-4 دارد.

موارد مهم در انتخاب  روغن موتور


1- از روغن فله به هیچ وجه استفاده نکنیم
2- گرانروی ان را مد نظر داشته باشیم کتابچه اتومبیل
3- کیفیت مناسب خودرو انتخاب کنیم کتابچه اتومبیل
 
4-  نکته بسیار مهم: همیشه از یک نوع روغن موتور و یک برند معتبر استفاده شود چون فرمول شمیایی مواد افزودنی شرکتها متفاوت است و چون در تخلیه روغن کهنه از کارتر مقداری از آن داخل موتور باقی می ماند اگر نوع روغن موتور تغییر کند تاثیر نامطلوبی بر روغن موتور خواهد داشت. ولی اگر بنا به هر دلیلی خواستیم برند و نوع روغن موتور را عوض کنیم:
پس از تخلیه روغن قبلی همراه با تعویض فیلتر روغن با استفاده از فشار باد از ناحیه درب قالپاق موجب می شویم تا آخرین ذرات روغن موتور در مجاری نیز به سمت کارتر هدایت شود  پس از بستن پیچ کارتر روغن جدید را داخل موتور می ریزیم و پس از مدتی حداکثر یک تا دو روز یا مسافتی کمتر از 100 کیلومتر روغن را تخلیه کرده و فیلتر روغن را عوض می کنیم و مجددا موتور را از روغن جدید پر می کنیم و در تعویضً های عادی صرفا از همان روغن استفاده می کنیم.
در حالی که موتور گرم است پس از خاموش کردن موتور قبل از آنکه روغن فرصت ته نشین شدن داشته باشد پیچ تخلیه روغن را باز می کنیم تا روغن کهنه تخلیه شود و اجازه دهید اخرین قطرات روغن(بعد از چند ساعت) از کارتر چکه کند که در تعویض روغنی ها این مدت به چند دقیقه تقلیل یافته که در این خصوص باید بدانیم آنچه در دقایق اول از کارتر خارج می شود روغن مستعمل همراه مقداری آب است ولی آنچه مهم است خروج قطعات تراشیده شده از قطعات و دیگر مواد زاید است که قطره قطره و پس از زمان یاد شده از کارتر بیرون می آید.

چرا  روغن موتور باید تعویض شود؟
شاید شنیده باشید که روغن موتور را در 10000 ، 5000 کیلومتر و یا بیشتر، باید تعویض نمود. دلیل ذکر این اعداد برای کارکرد روغن چیست و چرا برای روغنهای مختلف متفاوت است. روغن موتور از زمان شروع به کار موتور در معرض اکسیده شدن و تجزیه حرارتی قرار گرفته و روغن پایه آن آلوده شده و از کیفیت آن کاسته می شود وهمچنین مواد افزودنی استاندارد آن نظیر مواد افزودنی پاک کننده نیز، مصرف می شوند. در این حالت خاصیت روانکاری، پاک کننده و جذب ذرات معلق و ناخالصی ها، کاهش می یابد.

آیا سیاه شدن روغن موتورنشان‌دهنده زمان مناسب تعویض روغن است؟
این تصور که سیاه شدن روغن نشانه خراب شدن وعدم کیفیت آن می باشد، صحیح نمی باشد. و دقیقا برعکس، اگر در دستگاه یا موتور خودرو روغن موتور پس از مدتی تغییر رنگ ندهند و اصطلاحا سیاه نشود، می باید در اسرع وقت آن را تعویض نمود زیرا، سیاه شدن شدن روغن به علت خاصیت پاک کنندگی دوده ناشی از احتراق و جذب ذرات معلق و ناخالصی روغن موتور می باشد. در غیر این صورت، ذرات ناخالصی و دوده بر روی قطعات متحرک موتور رسوب کرده و باعث جلوگیری از انتقال حرارت، ساییدگی زودرس قطعات، روغن سوزی، کاهش راندمان و توان موتور می شود.

عوامل موثر در مدت زمان کارکرد و تعویض روغن موتور:
1- شرایط کاری موتور، مانند رانندگی با سرعت بالا، رانندگی با بار بیش از حد استاندارد در جاده هایی با شیب زیاد، در جا کارکردن زیا موتور در ترافیک های سنگین، رانندگی با سرعت بالا در هوای سرد قبل از گرم شدن روغن موتور، خاموش روشن نمودن موتور به دفعات زیاد در هوای سرد و رانندگی در جادههای خاکی و گرد و غبار به مدت طولانی
2-کیفیت احتراق موتور (تنظیم به موقع موتور و رفع ایرادات برقی و سوخت رسانی)
3-کیفیت روغن موتور و سوخت مصرفی
4- کیفیت فیلترهای هوا و روغن و تعویض به موقع آنها

نوع و‌ کیفیت سوخت مصرفی چه تاثیری در تعویض روغن دارد؟
سربی که برای بهسوزی به بنزین اضافه می شود، پس از ورود به روغن موتور باعث اکسیده شدن سریعتر روغن و افت کیفیت روغن می گردید که خوشبختانه در حال حاضر حذف شده است. بنزین با اکتان پایین به دلیل ایجاد احتراق ناقص و اضافه نمودن دوده به روغن می شود که این موضوع نیز با کاهش خاصیت روانکاری روغن موتور می شود. استفاده از بنزین های سوپر متناسب با تکنولوژی موتور، این مشکل را تا حدودی بر طرف می کند.

آیا نوع روغن در مدت زمان تعویض آن،موثر می باشد؟
با پیشرفت تکنولوژی ساخت موتورها، شرایط کارکرد موتور از لحاظ افزایش دور، نسبت تراکم بالا، دمای احتراق بیشتر، فشار زیادتر به یاتاقانهای ثابت و متحرک بیشتر شده است. لذا در این راستا سازندگان روغن موتور را براین داشته است تا روغن هایی متناسب با تکنولوژی موتورها یا زمان تعویض بیشتر تولید نمایند. امروزه با توجه به استانداردهای زیست محیطی، تبخیر و کاهش سطح روغن موتور محدود شده است و سرریز روغن به منظور تامین کسری روغن موتور کاهش یافته است.
از آنجا که در بازار انواع روغن ها با درجات و کیفیت های مختلف موجود می باشد، پیشنهاد می شود با رجوع به دستورالعمل کارخانه سازنده خودرو، نسبت به استفاده از روغن توصیه شده و تعویض به موقع آن با توجه به نکات بیان شده، اقدام نمایید.

انتخاب روغن مناسب، تضمین کننده عمر طولانی و راندمان بالای موتور:
برای انتخاب یک روغن موتور خوب، عوامل و پارامترهای مختلفی باید مدنظر قرار گیرد. یک روغن موتور مرغوب، دارای گرانروی مناسب و ضریب اصطکاک بسیار پایین بوده و توانایی روانکاری بخشهای مختلف و قطعات متحرک موتور را ً داراست. ضمنا روغن موتور علاوه بر سازگاری با ترکیبات پلیمری موجود؛ باید دارای اثرات بازدارندگی خوبی در مقابل زنگ زدگی، خوردگی، اکسیداسیون و سایش باشد.

مقاومت یک سیال در برابر جاری شدن را گویند. شاخص گرانروی یا Viscosity Indexکه به طور مختصر به صورت VI بیان میشود و نشان دهنده تغییرات گرانروی نسبت به دماست و به صورت بیان میشود شاخص گرانروی بدون بعد است و بالابودن شاخص گرانروی یک مزیت برای روغن به حساب میآید زیرا هرچه شاخص گرانروی یک روغن بالاتر باشد تغییرات ویسکوزیته آن نسبت به دما کمتر خواهد بود. برای این منظور از مواد بهبود دهنده شاخص گرانروی یا -Viscosity index improver که بهطور خلاصه به صورت VIIبیان میشود استفاده می گردد.
نقطه اشتعال Flash Point:
کمترین درجه حرارتی که در آن دما روغن به حدی بخار شود که مخلوط آن با هوا در اثر آتش زدن یک لحظه آتش بگیرد و خاموش شود نشان دهنده نقطه اشتعال روغن است. هرچه نقطه اشتعال روغن بالاتر باشد بهتر است.
نقطه احتراق:
کمترین درجه حرارتی که در آن روغن به حدی بخار شود که مخلوط آن با هوا در اثر آتش زدن آتش گرفته و احتراق ادامه پیدا کند نشان دهنده نقطه احتراق روغن است. هرچه نقطه احتراق روغن بالاتر باشد بهتر است.
نقطه ریزش یا pour point:
کمترین دمایی که در آن دما روغن میتواند جاری باشد نشان دهنده نقطه ریزش روغن میباشد که به صورت PP بیان میگردد. هرچه نقطه ریزش روغن پایینتر باشد بهتر است. برای این منظور از مواد پایین آورنده نقطه ریزش یا -Pour point depressant استفاده می شود (PPD)
نقطه ابری شدن یا Cloudy point:
دمایی که در آن دما روغن به دلیل تشکیل میکروکریستالها کدر میشود. علت تشکیل میکرو کریستالها پارافین یا واکسی است که در روغن پایه وجود دارد. به عبارت دیگر نقطه ابری شدن معیاری از کیفیت روغن پایه میباشد. از طرف دیگر واکسها یا پارافین موجود در روغن پایه باعث بالارفتن نقطه ریزش pour point میشود.
نقطه آنیلین:
کمترین دمایی که در آن دما مخلوطی از حجمهای مساوی روغن و وانیلین محلول شفاف تولید کنید.
چگالی یا دانسیته Density:
جرم یک سانتیمتر مکعب از روغن را دانسیته یا چگالی روغن گویند.حدود معیارهای پذیرش یک  روغن موتور مرغوب برای مشخصات اعلام شده بالابر اساس استانداردهای ملی و بین المللی مشخص میشود.

منبع : سایت  www.pedal.ir

منبع : سایت www.askmeaboutengineoils.com

 

 

گذاشتن پیام